امروزه، کامپیوترها نقش اساسی و در حال رشد در تجارت، صنعت، دولت، پزشکی، آموزش، سرگرمی و در کل جامعه دارند. مهندسان نرم‌افزار كسانی هستند كه با مشاركت مستقیم یا با آموزش در تحلیل، توصیف، طراحی، توسعه، تضمین کیفیت، نگهداری و آزمایش سیستم‌های نرم‌افزاری مشاركت می‌كنند. مهندسان نرم‌افزار به دلیل نقش‌شان در توسعه‌ی سیستم‌های نرم‌افزاری، فرصت‌های قابل توجهی برای انجام کارِ درست و یا وارد کردن خسارت، قادر کردن دیگران به انجام کارِ درست و یا صدمه زدن، یا تأثیرگذاری بر دیگران برای انجام کارِ درست و یا صدمه زدن دارند. برای اطمینان هرچه بیشتر از اینکه تلاش‌های آن‌ها برای انجام کارِ درست استفاده می‌شود، مهندسان نرم‌افزار باید متعهد شوند که مهندسی نرم‌افزار را به یک حرفه‌ی مفید و مورد احترام تبدیل کنند. مطابق با این تعهد، مهندسان نرم‌افزار باید کدهای اخلاقی و اصول حرفه‌ای زیر را رعایت کنند.
این کدهای اخلاقی شامل هشت اصل مربوط به رفتار و تصمیم‌گیری‌های مهندسان حرفه‌ای نرم‌افزار، از جمله شاغلین، مربیان، مدیران، سرپرستان و سیاستگذاران، و همچنین کارآموزان و دانشجویان این حرفه است. این اصول روابط مسئولانه‌‌ای را که افراد، گروهها و سازمان‌ها در آن شرکت می‌کنند و نیز تعهدات اصلی حاکم بر این روابط را مشخص می‌کنند. بندهای هر یک از این اصول نشانگر برخی از تعهدات مندرج در این روابط است. این تعهدات ناشی از جنبه‌های انسانیِ مهندسان نرم‌افزار است و به افرادی که از کار مهندسان نرم‌افزار تأثیر می‌پذیرند و همچنین به ویژگی‌های منحصر به فرد کارهای عملی در حیطه‌ی مهندسی نرم‌افزار توجه ویژه‌ای دارد.

کدهای اخلاقی و اصول حرفه‌ای مهندسان نرم‌افزار

ما مهندسینِ نرم‌افزار متعهد می‌شویم که تحلیل، توصیف، طراحی، پیاده‌سازی، آزمایش و نگهداشت نرم‌افزار را به حرفه‌ای سودمند و محترم تبدیل نماییم. در عینِ تعهدمان به سلامتی، ایمنی و آسایش اجتماع، ما مهندسینِ نرم‌افزار به هشت اصل زیر پایبندیم:

1-1. مسئولیت کاملِ کار خود را می‌پذیریم.
2-1. منافع خودمان، کارفرما، مشتری و کاربران را با منافع عمومی تعدیل می‌کنیم.
3-1. نرم‌افزار را فقط در صورتی تأیید می‌کنیم که یقین داشته باشیم که از ایمنی برخوردار باشد، در تطابق با مشخصات فنی است، تست‌های مناسب را با موفقیت پشت سر گذاشته است و اثر منفی بر کیفیت زندگی و حریم خصوصی افراد نداشته یا به محیط‌زیست آسیب نمی‌رساند. تأثیر نهایی کار باید به نفع مردم باشد.
4-1. خطرات واقعی یا احتمالی موجود برای کاربر، عموم مردم یا محیط زیست را برای اشخاص یا مقامات ذیربط آشکار کنیم.
5-1. در تلاش برای رسیدگی به مسائل مورد توجه عموم مردم که ناشی از نرم‌افزار، نصب، نگهداری، پشتیبانی یا اسناد و مدارک مرتبط با آن هستند، همکاری کنیم.
6-1. با انصاف باشیم و از فریب در همه اظهارات، به ویژه موارد عمومی، در مورد نرم‌افزار یا اسناد، روش‌ها و ابزارهای مرتبط خودداری کنیم.
7-1. مسائل مرتبط با ناتوانی جسمی، تخصیص منابع، ضرر اقتصادی و سایر عواملی را که می‌تواند مانع از دسترسی به مزایای نرم‌افزار باشد، در نظر بگیریم.
8-1. مشتاقانه از مهارت‌های حرفه‌ای‌مان به صورت داوطلبانه در انجام کارهای خوب استفاده می‌کنیم و در آموزش عمومی مرتبط با این رشته مشارکت می‌نماییم.
1-2. ارائه‌ی خدمات در زمینه‌هایی که خبرگی و صلاحیت داریم و در مورد هر گونه محدودیت در تجربه و آموزش‌مان، صداقت و شفافیت داشته باشیم.
2-2. آگاهانه از نرم‌افزاری که به صورت غیرقانونی یا غیر اخلاقی به‌دست آمده است، استفاده نکنیم.
3-2. از دارایی مشتری یا کارفرما فقط به روش‌هایی استفاده کنیم که به صورت روشن، اجازه‌ی آن را دریافت کرده باشیم و مشتری یا کارفرما از آن آگاه بوده و رضایت داشته باشند.
4-2. مطمئن شویم که هر گونه سندی که مبنای کارمان است، در صورت لزوم توسط کسی که مجاز به تأیید آن باشد، تأیید شده است.
5-2. هر گونه اطلاعات محرمانه‌ی به‌دست آمده در کار حرفه‌ای‌مان را در صورتی‌که این محرمانگی با منافع عمومی و قوانین در تضاد نباشد، خصوصی نگه داریم.
6-2. چنانچه به نظر مشتری یا کارفرما، یک پروژه احتمال شکست داشته باشد، بسیار گران تمام شود، قانون مالکیت معنوی را نقض کند یا به هر شکل، با چالش مواجه باشد، نسبت به شناسایی، مستندسازی، جمع‌آوری مدارک و گزارش به‌موقع به مشتری یا کارفرما، اقدام کنیم.
7-2. چنانچه در رابطه با نرم‌افزار یا اسناد مرتبط متوجه موضوعات مهمی در زمینه‌ی دغدغه‌های اجتماعی شدیم، این موضوعات را شناسایی و مستندسازی کرده و به کارفرما یا مشتری گزارش می‌دهیم.
8-2. هیچ کار جانبی را انجام‌شان به ضرر کارهایی باشد که برای کارفرمای اصلی خود انجام می‌دهیم، قبول نمی‌کنیم.
9-2. چیزهایی را که در تضاد با منافع کارفرما یا مشتری باشد، دنبال نمی‌کنیم مگر اینکه یک نگرانی اخلاقی بالاتر به خطر بیفتد. در آن صورت، نگرانی اخلاقی را به کارفرما یا مقام ذیربط اطلاع می‌دهیم.
1-3. برای داشتن کیفیت بالا، هزینه‌ی قابل قبول و یک برنامه‌ی زمانی منطقی تلاش می‌کنیم و مطمئن می‌شویم که موارد عمده‌ی مصالحه برای کارفرما و مشتری شفاف بوده و مورد تأیید ایشان قرار گرفته باشد و همچنین، برای کاربران و عموم قابل دسترس باشد.
2-3. اطمینان یابیم که برای هر پروژه‌ای که در آن کار می‌کنیم یا پیشنهاد می‎دهیم، مقاصد و اهداف مناسب و قابل دستیابی اطمینان تعریف شده باشد.
3-3. مسائل و موضوعات اخلاقی، اقتصادی، فرهنگی، حقوقی و زیست‌محیطی مربوط به پروژه‌هایی که در آن‌ها کار می‌کنیم را شناسایی و تعریف کرده و به آن‌ها رسیدگی می‌کنیم.
4-3. اطمینان یابیم که با داشتن ترکیب مناسبی از تحصیلات، آموزش و تجربه، برای هر پروژه‌ای که در آن کار می‌کنیم واجد شرایط باشیم.
5-3. اطمینان یابیم که برای هر پروژه‌ای که در آن کار می‌کنیم یا پیشنهاد کار می‌دهیم، از متد مناسب استفاده شده باشد.
6-3. در انجام کارها، استانداردهای حرفه‌ای موجود که بیشترین تناسب را با کار در دست انجام دارند، رعایت می‌کنیم.
7-3. سعی می‌کنیم به طور کامل مشخصات نرم‌افزاری را که روی آن کار می‌کنیم، درک کنیم.
8-3. اطمینان یابیم که مشخصات نرم‌افزاری که روی آن کار می‌کنیم به‌خوبی مستندسازی شده، نیازهای کاربران را برآورده کرده و تأییدیه‌های مناسب را نیز برای آن دریافت کرده باشیم.
9-3. در هر پروژه‌ای که در آن کار می‌کنیم یا پیشنهاد کار می‌دهیم، اطمینان یابیم که تخمین‌های کمّی واقعی از هزینه‌، زمانبندی، پرسنل، کیفیت و نتایج حاصل داشته باشیم و ارزیابی از میزان عدم اطمینان نسبت به این برآوردها ارائه دهیم.
10-3. اطمینان یابیم که نرم‌افزاری که روی آن کار می‌کنیم و مستندات مرتبط با آن، به اندازه‌ی کافی تست، اشکال‌زدایی و مرور شده باشند.
11-3. اطمینان یابیم که اسناد و مدارک کافی، از جمله در رابطه با مشکلات قابل توجه کشف‌شده و راه‌حل‌های اتخاذ شده، در هر پروژه ای که در آن کار می‌کنیم، تهیه شده باشد.
12-3. نرم‌افزار و اسناد مرتبط با را به‌گونه‌ای تهیه می‌کنیم که به حریم خصوصی افرادی که تحت تأثیر آن نرم‌افزار قرار می‌گیرند، احترام گذاشته شود.
13-3. مراقب هستیم که فقط از داده‌های دقیقی که از راه قانونی و اخلاقی به‌دست آمده‌ باشند، استفاده کنیم و این داده‌ها را صرفاً به شیوه‌هایی که مجاز هستند، مورد بهره‌برداری قرار دهیم.
14-3. یکپارچگی داده‌ها را حفظ کنیم و نسبت به نمونه‌های منسوخ‌ یا ناقص حساس باشیم.
15-3. با تمامی انواع نگهداری نرم‌افزار با همان سطح حرفه‌ای بودن توسعه‌ی نرم‌افزارهای جدید، رفتار می‌کنیم.
1-4. قضاوت‌های فنی را با توجه به نیاز به حمایت و حفظ ارزش‌های انسانی میزان می‌کنیم.
2-4. صرفاً اسنادی را امضاء و تأیید می‌کنیم که یا تحت نظارت ما تهیه شده باشند یا در حیطه‌ی صلاحیت و خبرگی ما و با آن‌ها موافق باشیم.
3-4. در ارزیابی نرم‌افزار یا اسناد مرتبط با آن، عینیت حرفه‌ای را حفظ می‌کنیم و بر اساس شواهد و فکت‌ها تصمیم‌گیری می‌کنیم.
4-4. درگیر اقدامات مالی فریبنده نظیر دریافت رشوه، صورتحساب مضاعف یا سایر روش‌های مالی نادرست نمی‌شویم.
5-4. درگیری‌ها و تعارضات منافع را که به طور منطقی نمی‌توان از آن اجتناب یا دوری کرد، برای همه طرف‌های ذیربط افشا می‌کنیم.
6-4. از مشارکت به عنوان عضو یا مشاور در یک نهاد خصوصی، دولتی یا مؤسسه‌ی حرفه‌ای که درگیر مسائل مربوط به نرم‌افزار هستند و خودشان، کارفرمایان‌شان یا مشتریان‌شان، اختلافات و تضاد منافع بالقوه را آشکار نکرده‌اند، پرهیز می‌کنیم.
1-5. اطمینان یابیم در هر پروژه‌ای که در آن کار می‌کنیم، مدیریت خوبی از جمله با به‌کارگیری روش‌های مؤثر در ارتقاء کیفیت و کاهش ریسک اعمال می‌شود.
2-5. اطمینان یابیم که مهندسان نرم‌افزار از استانداردهایی که باید به‌کار بگیرند، به موقع آگاه شده باشند.
3-5. اطمینان یابیم که مهندسان نرم‌افزار از خط‌مشی‌ها و رویه‌های کارفرما در محافظت از رمزهای عبور، پرونده‌ها و اطلاعاتی که برای کارفرما یا برای دیگران محرمانه است، آگاه باشند.
4-5. کار را تنها پس از در نظر گرفتن شرایط مناسب از منظر تحصیلات، آموزش و تجربه و با تمایل به پیشرفت بیشتر در این آموزش‌ها و تجربه‌ها، اختصاص می‌دهیم.
5-5. اطمینان یابیم که برآوردهای کمّی واقع‌بینانه از هزینه، زمانبندی، پرسنل، کیفیت و نتایج هر پروژه‌ای که در آن کار می‌کنیم یا برای کار پیشنهاد می‌کنیم، در دست باشد و میزان عدم اطمینان این برآوردها را ارزیابی کنیم.
6-5. مهندسان نرم‌افزار را صرفاً با توصیف کامل و دقیق از شرایط کار استخدام کنیم.
7-5. پاداش منصفانه و عادلانه ارائه دهیم.
8-5. در شرایطی که شخصی واجد شرایط کسب موقعیتی باشد، به ناحق مانع او نشویم.
9-5. اطمینان یابیم که در مورد مالکیت نرم‌افزار، فرایند، پژوهش، نوشته یا سایر جنبه‌های مالکیت معنوی که مهندس نرم‌افزار در آن مشارکت داشته باشد، یک توافق عادلانه وجود دارد.
10-5. برای رسیدگی به اتهامات مربوط به نقض خط‌مشی‌های کارفرما یا مفاد این آیین‌نامه‌ی اخلاق و اصول حرفه‌ای، یک رویه‌ی مشخص فراهم می‌کنیم.
11-5. از مهندسان نرم‌افزار انجام کارهایی را که در تناقض با این آیین‌نامه‌ی اخلاق و اصول حرفه‌ای باشند، درخواست نمی‌کنیم.
5.12. هیچ کسی را به دلیل ابراز نگرانی‌های اخلاقی و حرفه‌ای در مورد یک پروژه مجازات نمی‌کنیم.
1-6. به توسعه‌ی یک محیط سازمانی که برای عمل اخلاقی و حرفه‌ای مناسب باشد، کمک کنیم.
2-6. دانش عمومی در زمینه‌ی مهندسی نرم‌افزار را ارتقاء دهیم.
3-6. دانش مهندسی نرم‌افزار را با مشارکت مناسب در سازمان‌های حرفه‌ای، نشست‌ها و نشریات گسترش دهیم.
4-6. به عنوان اعضای یک اجتماع حرفه‌ای، سایر مهندسان نرم‌افزار را که سعی در پیروی از این کدهای اخلاقی و اصول حرفه‌ای دارند، پشتیبانی می‌کنیم.
5-6. حرفه، مشتری یا کارفرما را فدای منافع شخصی خود نکنیم.
6-6. از کلیه‌ی قوانین حاکم بر کار خود پیروی می‌کنیم، مگر اینکه در شرایط استثنایی، این کار با منافع عمومی در تضاد باشد.
7-6. در بیان ویژگی‌های نرم‌افزاری که بر روی آن کار می‌کنیم، باید دقیق باشیم؛ نه تنها باید از ادعاهای دروغین اجتناب کنیم بلکه باید از ادعاهایی که به صورت منطقی سوداگرانه، خالی، فریبنده، گمراه‌کننده یا دارای شبهه باشند نیز اجتناب کنیم.
8-6. مسئولیت تشخیص، تصحیح و گزارش خطاهای موجود در نرم‌افزار و اسناد مرتبط با آن را بر عهده می‌گیریم.
9-6. اطمینان یابیم که مشتریان، کارفرمایان و سرپرستان از تعهد مهندسان نرم‌افزار نسبت به این آیین‌نامه اخلاقی و اصول حرفه‌ای و نتایج بعدی چنین تعهدی اطلاع دارند.
10-6. از ارتباط با کسب‌وکارها و سازمان‌هایی که با این کدهای اخلاقی و اصول حرفه‌ای در تضاد هستند، خودداری می‌کنیم.
11-6. متوجه هستیم که نقض این کدهای اخلاقی و اصول حرفه‌ای با حرفه‌ای بودن در حیطه‌ی مهندسی نرم‌افزار مغایرت دارد.
12-6. در صورت مشاهده‌ی نقض قابل توجه مفاد این آیین‌نامه، آن را برای افراد درگیر در مسأله ابراز کنید، مگر اینکه این امر غیرممکن یا خطرناک باشد.
13-6. در شرایطی که مشورت با افراد درگیر در خصوص موارد تخلف قابل توجه از مفاد این آیین‌نامه غیرممکن یا خطرناک باشد، این موارد را به مقامات ذیربط گزارش می‌دهیم.
1-7. همکاران‌مان را ترغیب می‌کنیم که از این آیین‌نامه پیروی کنند.
2-7. به همکاران‌مان در توسعه‌ی حرفه‌ای‌شان کمک می‌کنیم.
3-7. به طور کامل به کار دیگران اعتماد می‌کنیم و از گرفتن اعتبار بی‌مورد خودداری می‌کنیم.
4-7. کار دیگران را به روشی عینی، صریح و به‌طور صحیح مستند‌سازی شده، مورد بازبینی و مرور قرار می‌دهیم.
5-7. به نظرات، نگرانی‌ها یا شکایات همکاران‌مان به صورت منصفانه گوش می‌دهیم.
6-7. به همكاران‌مان كمك می‌كنيم تا آگاهي كاملی در زمينه‌ی استانداردهای كاري، از جمله خط‌مشي‌ها و رويه‌هاي محافظت از كلمه‌ی عبور، پرونده‌ها و ساير اطلاعات محرمانه و به طور کلی، ملاحظات امنیتی داشته باشند.
7-7. از مداخله‌ی نامنصفانه و ناعادلانه در حرفه‌ی هر یک از همکاران‌مان اجتناب می‌کنیم؛ با این حال، نگرانی برای کارفرما، مشتری یا منافع عمومی ممکن است ما را مجبور کند که با حسن نیت، صلاحیت یک همکار را زیر سؤال ببریم.
8-7. در شرایط خارج از حوزه‌هایی که صلاحیت‌ داریم، نظرات سایر متخصصانی که در آن حوزه‌ها صلاحیت دارند را دریافت می‌کنیم.
1-8. به صورت پیوسته، دانش‌مان در مورد تحولات در زمینه‌های تحلیل، توصیف، طراحی، توسعه، نگهداری و تست نرم‌افزار و اسناد مربوط به آن، و نیز مدیریت فرایند توسعه را گسترش می‌دهیم.
2-8. توانایی‌مان را در ایجاد نرم‌افزارهایی ایمن، قابل اعتماد، مفید و باکیفیت با هزینه‌ی مناسب و در یک بازه‌ی زمان منطقی بهبود بدهیم.
3-8. توانایی‌مان را در تهیه‌ی مستندات دقیق، مفید و خوب نوشته‌شده بهبود بدهیم.
4-8. درک‌مان را از نرم‌افزار و مستندات مرتبط با آن که روی آن کار می‌کنیم و محیطی که در آن نرم‌افزار و مستندات مرتبط با آن استفاده خواهد شد، بهبود بدهیم.
5-8. دانش‌مان در مورد استانداردهای مربوطه و قوانین حاکم بر نرم‌افزار و اسناد مرتبط با آن را بهبود بدهیم.
6-8. دانش‌مان را در مورد این آیین‌نامه، تفسیر و کاربرد آن در کارمان بهبود بدهیم.
7-8. به دلیل هرگونه تعصب نامربوط با کسی به صورت نا‌منصفانه رفتار نمی‌کنیم.
8-8. دیگران را برای انجام عملی که مستلزم نقض این قانون باشد، تحت تأثیر نمی‌گذاریم.
9-8. آگاه هستیم که هر گونه نقض کدهای اخلاقی و اصول حرفه‌ای این آیین‌نامه با حرفه‌ای بودن در مهندسی نرم‌افزار مغایر است.

این کدهای اخلاقی و اصول حرفه‌ای بیانگر تعهداتی است که هر کسی که ادعا می‌کند مهندس نرم‌افزار است باید بدان‌ها پایبند باشد.

امضای آیین‌نامه‌ی کدهای اخلاقی مهندسین نرم‌افزار

امضای آیین‌نامه اخلاق حرفه‌ای مهندسین نرم‌افزار

من با آیین‌نامه‌ی اخلاق حرفه‌ای مهندسین نرم‌افزار موافق هستم
  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.

فهرست کسانی که آیین‌نامه‌ی کُدهای اخلاقی مهندسین نرم‌افزار را امضاء کرده‌اند:

نام و نام خانوادگیمحل فعالیتآدرس ایمیل
محمد بدریآکادمی نرم‌افزار، تهرانEmail hidden; Javascript is required.
نام و نام خانوادگیمحل فعالیتآدرس ایمیل
software academy
به بالای صفحه بردن
Copy link
Powered by Social Snap